“Allah sizi analarınızın karnından çıkardığında hiçbir şey bilmiyordunuz. Ama size dinleme ve ileri görüşlü olma (basiret) özelliği ile gönüller vermişti. Belki görevlerinizi yerine getirirsiniz.” (16/Nahl, 78)
İşte “İnsan, olmayan ama olması gereken mevcudiyetten ibarettir” diyen Ali Şeriati insanın bu özelliğine vurgu yapar.
İnsan hem maddesi hem manası kurtarılması gereken bir varlıktır. Enkazlar çeşitlidir. Cehalet enkazı, gaflet enkazı, ahlaksızlık enkazı, şuursuzluk enkazı…
“Eskiden engizisyoncular, insanların ruhunu kurtarmak için bedenlerini yakarmış, şimdi ise bedenini kurtarmak için ruhunu yakıyorlar.” der bilge kral Aliya.
Evet, tüm yatırımların bedene ve imaja yapıldığı modern çağda, karşı karşıya olduğumuz bir ruh enkazı var; yakılan ve yok edilen…
Ali Şeriati insanın dört zindanından bahseder. Bunlardan biri insanın “kendi zindanı”. Diğer üç zindan ise doğa, tarih, toplum. Bunlar dışsal kafeslerdir. Bu üçünden bilimle kurtulabilirken, “kendi kabuğu”nu kırmada BİLİM yetersiz kalmaktadır. Çünkü bilim de bu tutsağın malıdır. Zaten bilim insanlık tarafından, arzu ve ihtiyaçlarına çözüm bulmak için üretilmemiş midir?
Bilim bu üç dışsal zindanı/karanlıkları aydınlatmaya yarar ama insanın asıl zindanı içtedir. Ve içten bir ışık gerek. Doğrusu, bu öyle bir karanlıktır ki, aydınlanması için çift uygulama gerekir… dıştan ve içten…
Kur’an’da karanlık anlamında iki kelime geçer; zulam ve Leyl. Leyl; içinden aydınlatılabilen geceye denir. Zulam ise dışından aydınlatılabilen karanlık.
Bu içsel zindanı yenmek için, yerimizi, değerimizi bilmek gerek. İmkân ve sınırlarımızı anlamak yolu açar. Bu bir arayıştır.
“Elif, Lam, Ra. Bu; insanları, Rabb'lerinin izni ile karanlıklardan (zulumat) aydınlığa çıkarman; onları Mutlak Üstün Olan'ın, Övgüye Değer Yegâne Varlık Olan'ın yoluna iletmen için sana indirdiğimiz bir Kitap'tır.” 14/İbrahim, 1
“Kuşkusuz Biz onu kad'r gecesinde (leyl) indirdik.” 97/kadir, 1
Bu iki ayette Kur’an’ın hem dışsal hem içsel karanlıkları aydınlatma kudretine bir atıf olsa gerek.
Yorumlar
Kalan Karakter: